← Wszystkie artykuły · Trening
Trening7 min czytania
Ktoś woła wynik po każdym powtórzeniu – i przysiad mniej „siada”. Co pokazało badanie
Opracował: Kuba, KonoPerformance · 11 października 2026
Gdy po każdym przysiadzie ktoś na głos podawał prędkość sztangi, ćwiczące kobiety traciły w serii wyraźnie mniej szybkości niż wtedy, gdy trenowały w ciszy.
W skrócie
- 17 kobiet trenujących siłowo zrobiło po serii 10 przysiadów ze sztangą przy 75% swojego 3RM – bez informacji zwrotnej, z informacją podawaną głosem i z informacją na ekranie tabletu.
- Przy informacji podawanej głosem średnia prędkość sztangi spadła od 1. do 10. powtórzenia o 9,5%, a bez żadnej informacji – o 23,1%.
- Prędkość maksymalna spadła o 6,9% (głos) wobec 19,0% (brak informacji). Wariant z ekranem wypadł pośrodku i nie różnił się istotnie od pozostałych.
- Oba rodzaje informacji zwrotnej sprawiały więcej przyjemności niż ćwiczenie w ciszy, a 70% uczestniczek (12 z 17) wolało wariant głosowy.
Dlaczego w ogóle mówić o prędkości sztangi?
Na siłowni zwykle liczysz dwie rzeczy: ile kilogramów jest na sztandze i ile razy ją podniesiesz. Jest jednak trzecia, mniej oczywista informacja – jak szybko sztanga się porusza. Kiedy w serii narasta zmęczenie, kolejne powtórzenia robią się wolniejsze, nawet jeśli wciąż starasz się wstawać z przysiadu tak szybko, jak potrafisz. Ten spadek prędkości dobrze pokazuje, ile „paliwa” zostało Ci w serii.
Wcześniejsze badania sugerowały, że gdy ćwiczący na bieżąco dostaje informację o tym, jak szybko porusza ciężarem, potrafi utrzymać lepszą jakość powtórzeń. Kłopot w tym, że duża część tych prac dotyczyła wyłącznie mężczyzn – tak było m.in. w znanym badaniu, w którym porównywano różne formy informacji zwrotnej w treningu oporowym.2 Norwescy naukowcy z Western Norway University (kampus Sogndal) postanowili sprawdzić, jak to wygląda u kobiet, i przy okazji porównać dwa sposoby przekazywania wyniku: „na ucho” i „na oko”.1
Co sprawdzili naukowcy?
Słowniczek
Prędkość sztangi — to, jak szybko sztanga jedzie w górę, kiedy wstajesz z przysiadu, podawane w metrach na sekundę (m/s). Mierzy ją mały czujnik przypięty do gryfu. Im bardziej jesteś zmęczony, tym ta liczba zwykle jest niższa.
Prędkość średnia i maksymalna — średnia to przeciętna szybkość w całej fazie wstawania, maksymalna to najwyższa chwilowa szybkość osiągnięta w tym ruchu.
3RM — największy ciężar, z jakim zrobisz poprawnie 3 powtórzenia i ani jednego więcej. 75% 3RM to trzy czwarte tego ciężaru. Według autorów odpowiada to mniej więcej 67–68% ciężaru maksymalnego na jedno powtórzenie, czyli obciążeniu umiarkowanemu, z którym zrobisz serię 10 powtórzeń.
Informacja zwrotna (feedback) — każda wiadomość o tym, jak wykonujesz ćwiczenie, którą dostajesz w trakcie treningu – tu: wynik prędkości po każdym powtórzeniu.
Wielkość efektu (d) — liczba pokazująca, jak duża jest różnica między warunkami, a nie tylko czy jest „istotna statystycznie”. Wartości około 0,8 i więcej uznaje się za duże.
W badaniu wzięło udział 17 kobiet w średnim wieku 21,2 roku, które trenowały siłowo średnio od prawie 4 lat. Ich średni wynik 3RM w przysiadzie ze sztangą na plecach wynosił 66,9 kg, więc w serii pracowały z ciężarem około 50 kg.1
Na pierwszej wizycie uczestniczki poznały procedury i zrobiły test 3RM. Dwa dni później, po rozgrzewce, wykonały trzy serie po 10 przysiadów przy 75% 3RM, z 3-minutowymi przerwami. Każda seria odbywała się w innych warunkach, a kolejność była losowana:
- Bez informacji zwrotnej – zwykła seria, w ciszy.
- Informacja głosowa – badacz stojący z boku po każdym powtórzeniu głośno podawał średnią prędkość sztangi w m/s. Nie był to sygnał dźwiękowy z urządzenia, tylko ludzki głos odczytujący liczbę.
- Informacja wizualna – ten sam wynik wyświetlał się na tablecie ustawionym na wysokości oczu, około metra przed ćwiczącą.
Każdy przysiad wyglądał tak samo: 2 sekundy schodzenia w dół, sekunda zatrzymania na dole i wstawanie z poleceniem, by robić to z maksymalną siłą i jak najszybciej. Prędkość mierzył czujnik PUSH zapięty na sztandze. Po każdej serii uczestniczki oceniały, jak przyjemne było ćwiczenie, na skali Exercise Enjoyment Scale (od 1 do 7), a na koniec mówiły, który wariant im najbardziej odpowiadał.1
Co wyszło?
- Mniejsza utrata prędkości średniej. Od pierwszego do dziesiątego powtórzenia średnia prędkość sztangi spadła o 9,5% przy informacji głosowej, o 19,6% przy ekranie i o 23,1% bez informacji. Różnica między wariantem głosowym a ciszą była istotna statystycznie (p = 0,016).1
- Mniejsza utrata prędkości maksymalnej. Spadek wyniósł 6,9% przy głosie, 12,9% przy ekranie i 19,0% bez informacji. Głos znów wygrał z ciszą (p = 0,018, d = 0,71).1
- Wolniejsze „gaśnięcie” z powtórzenia na powtórzenie. Autorzy policzyli też, o ile przeciętnie zwalnia każde kolejne powtórzenie. Przy głosie tempo zwalniania było wyraźnie łagodniejsze niż w ciszy – zarówno dla prędkości średniej (p = 0,002, d = 0,82), jak i maksymalnej (p < 0,001, d = 0,94). To duże efekty.1
- Ekran pomagał słabiej. Wariant z tabletem nie różnił się istotnie od głosowego. W porównaniu z ciszą dał istotną różnicę tylko w jednym wskaźniku (tempo spadku prędkości maksymalnej), a w procentowej utracie prędkości – już nie.1
- Więcej przyjemności. Ćwiczenie z informacją zwrotną – głosową lub na ekranie – oceniano wyżej niż ćwiczenie w ciszy (mediana 5 wobec 3 w skali 1–7). Między głosem a ekranem nie było różnicy.1
- Wyraźna preferencja. 12 z 17 uczestniczek (70%) wybrało wariant głosowy, 5 (30%) – ekran. Żadna nie wolała ćwiczyć bez informacji.1
Ciekawostka: to, że kobiety wolały wersję „na ucho”, zgadza się z wcześniejszym badaniem, w którym przy zadaniu utrzymywania siły ścisku dłoni kobiety lepiej korzystały z informacji dźwiękowej, a mężczyźni – wzrokowej.3 To jednak inne zadanie niż przysiad, więc traktuj to jako trop, a nie dowód.
Co to oznacza dla Ciebie
Najprościej: kiedy w trakcie serii dostajesz konkretną informację o tym, jak szybko się ruszasz, łatwiej Ci utrzymać jakość kolejnych powtórzeń. Mniejszy spadek prędkości oznacza, że ostatnie powtórzenia serii są bardziej „żywe” i dynamiczne, a nie tylko „przepchnięte”. Ma to znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy trenujesz z myślą o sile eksplozywnej, skoczności czy szybkości – np. jeśli grasz w piłkę, koszykówkę albo siatkówkę.
Jeśli trenujesz z partnerem: poproś go, żeby był Twoimi „uszami”. W badaniu wystarczył człowiek, który po każdym powtórzeniu głośno podawał wynik. Jeśli nie macie czujnika, partner może przynajmniej obserwować tempo wstawania i mówić Ci, czy ostatnie powtórzenia nie zwalniają.
Jeśli masz czujnik lub aplikację do mierzenia prędkości: ustaw ją tak, żeby wynik był podawany głosem albo żeby ktoś go odczytywał. W tym badaniu informacja „na ucho” wypadła lepiej niż patrzenie na ekran – może dlatego, że w przysiadzie trudno skupić wzrok na tablecie.
Jeśli ćwiczysz sam: nastaw się na każde powtórzenie jak na osobny „start” i świadomie wstawaj tak szybko, jak potrafisz. Badanie nie sprawdzało ćwiczenia bez zewnętrznej informacji z samym nastawieniem, ale polecenie maksymalnej szybkości było częścią protokołu we wszystkich wariantach.
A co z głośnym dopingiem typu „szybciej!”, „dociśnij!”? Wielu trenerów i partnerów treningowych tak robi i możliwe, że działa to podobnie. Uwaga jednak: to tylko hipoteza. W tym badaniu nie było okrzyków motywacyjnych – badacz podawał wyłącznie suchą liczbę w m/s. Czy samo dopingowanie bez konkretnego wyniku da taki sam efekt, ta praca nie sprawdzała.
Warto też zauważyć efekt „uboczny”: z informacją zwrotną trening był po prostu przyjemniejszy. Część uczestniczek wspominała, że ćwiczenie w ciszy było niezręczne. A trening, który sprawia więcej przyjemności, łatwiej utrzymać na dłużej.1
O czym warto pamiętać
- Mała grupa. 17 osób to niewiele. Wyniki są obiecujące, ale wymagają potwierdzenia na większej liczbie ćwiczących.
- Tylko młode, wytrenowane kobiety. Autorzy sami zaznaczają, że nie wiadomo, czy te same efekty pojawią się u mężczyzn, osób początkujących albo starszych.
- Jeden trening, jedno ćwiczenie. Badanie pokazuje, co dzieje się w pojedynczej serii przysiadów. Nie sprawdzano, czy regularny trening z informacją zwrotną przez kilka tygodni daje większe przyrosty siły lub mocy.
- Wszystkie warunki tego samego dnia. Każda uczestniczka zrobiła trzy serie podczas jednej wizyty (w losowej kolejności i z przerwami), więc zmęczenie z wcześniejszej serii mogło trochę wpływać na kolejne.
- Pomiar czujnikiem. Autorzy przyznają, że użyty czujnik ma ograniczoną dokładność i zawyża prędkość średnią, choć przy umiarkowanym obciążeniu ten błąd powinien być mniejszy.
- Nie badano osobowości i motywacji. Nie wiadomo, czy bardziej ambitne czy rywalizujące osoby reagują na informację zwrotną inaczej.
- Drobne niespójności w publikacji. W jednym miejscu artykułu wielkość efektu jest podana z oczywistą literówką, dlatego w tym tekście przytaczam tylko te liczby, które są spójne z resztą wyników.
Autorzy nie zgłosili konfliktu interesów ani finansowania od firm zewnętrznych.1 Jeśli przy przysiadach czujesz ból kolan, bioder lub kręgosłupa, zamiast walczyć o prędkość skonsultuj się najpierw z fizjoterapeutą.